De 3 zeven van Socrates

1 april 2022

Afgelopen zondag ging het over het 9e gebod: U zult geen vals getuigenis spreken tegen uw naaste. Het gaat in dat gebod ook over het spreken over de ander. Hoe lichtvaardig zijn we daar vaak in. Ik haalde een voorval aan uit het leven van Socrates. Een Griekse wijsgeer die leefde in de 5e eeuw vóór Christus. Hij vertelt ons in dit verhaal wijze dingen die nog steeds de moeite waard zijn.

Socrates, zat in Athene op een bankje van de zon te genieten. Plotseling stapte er een man op hem af: 'Socrates, ik moet je iets vertellen over je vriend die….'
Voordat de man zijn zin kon afmaken, onderbrak Socrates hem en vroeg: 'Het verhaal dat je mij wilt vertellen, heb je dat gezeefd door de 3 zeven?'
'De 3 zeven? Welke 3 zeven?', vraagt de man verbaasd.
'De zeef van de waarheid is de 1e zeef. Heb je onderzocht of datgene wat je me wilt vertellen waar is?'
'Nee, ik hoorde het verhaal ergens….', zei de man.
'Is het verhaal dan wel door de 2e zeef gegaan, de zeef van het positieve? Is het iets positiefs wat je over mijn vriend wilt vertellen?', vroeg Socrates nu.
Aarzelend antwoordde de man: 'Nee, dat niet. Integendeel zelfs'.
Socrates fronste zijn wenkbrauwen en zei: 'Laten we dan de 3e zeef gebruiken, de zeef van de noodzakelijkheid. Is hetgeen wat je mij wilt vertellen zo noodzakelijk dat ik het beslist moet horen?'
'Nee, niet echt', antwoordde de man.
Socrates glimlachte naar de man en zei: 'Als het verhaal dat je wilt vertellen niet waar is, niet positief is en ook niet noodzakelijk is voor mij, belast mij er dan ook niet mee'.

Dit kwam na de preek nog wel even ter sprake in de kerkenraadskamer.

Vooral de tweede zeef van Socrates riep vragen op. Mag je dan nooit negatief nieuws doorgeven? Het gaat hier natuurlijk wel om de specifieke situatie van roddel en achterklap. Juist dan gaat het vaak om iets negatiefs, dat we door willen vertellen.

En toch, toen ik daar nog even over doordacht, bedacht ik dat het woord 'opbouw' misschien wel een mooie vervanger is. Is wat je wilt vertellen aan de ander wel tot opbouw. Anders kun je het maar beter niet vertellen.

Het blijft wel een punt dat we ons moeten oefenen in het zwijgen als het gaat om de negatieve dingen van een ander.

Ons gebed mag wel zijn naar aanleiding van het negende gebod: "Laat de woorden van mijn mond en de overdenking van mijn hart welgevallig zijn voor Uw aangezicht, HEERE, mijn rots en mijn Verlosser." (Psalm 19:15)


Meer informatie:
ds. G.C. Bergshoeff
033-277 13 77
dsb@hervormdscherpenzeel.nl

Terug naar het nieuwsoverzicht